«ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ» - ΕΞΟΥΣΙΑ: ΔΙΑΚΟΝΟΣ Ἤ ΔΥΝΑΣΤΗΣ;

ΕΞΟΥΣΙΑ: ΔΙΑΚΟΝΟΣ Ἤ ΔΥΝΑΣΤΗΣ;

Ἡ ἀναρρίχηση στό βάθρο τῆς Ἐξουσίας περνᾶ ἀπό δρόμους σκολιούς. Πολλές φορές χρησιμοποιοῦνται ἀθέμιτα μέσα. Σέ κάποιες περιπτώσεις ἡ ἄνοδος στό θρόνο της, πού ἦταν κάθοδος στήν κλίμακα τῶν πνευματικῶν ἀξιῶν, ἀπετέλεσε αἱμοσταγή πορεία. Ὑπῆρξαν βέβαια πολλές περιπτώσεις προσώπων, στά ὁποῖα δόθηκε τό σκῆπτρο της κληρονομικῶ δικαιώματι. Σέ ὅλες ὅμως τίς περιπτώσεις ἡ διατήρηση τῆς ἐξουσίας ἀπαιτεῖ τήν χρησι­μοποίηση διαθέσιμων μέσων ἤ τήν δημιουργία πρόσφορων μέσων.

Κατά τήν διάρκεια τοῦ Τρωϊκοῦ Πολέμου, ἐκτός τῶν ἄλλων διακεκριμένων καί μή προσώπων, ἕνας εὐφυής ἄνθρωπος, ὁ Ὀδυσ­σέας, ὑπηρετεῖ τήν Ἐξουσία μέ ἰδέες, συμβουλές καί ἐνέργειές του (βλ. τραγωδίες Σοφοκλῆ “Φιλοκτήτης” καί “Αἴας”, Εὐριπίδη “Τρωάδες” καί “Ρῆσος”). Καί ὁ μέν μυθικός γιός τοῦ Λαέρτη μετά τήν ἅλωση τῆς Τροίας ἐπέστρεψε ἔπειτα ἀπό πολλές περιπέτειες στήν Ἰθάκη, στήν πιστή σύζυγό του Πηνε­λόπη, ὁ πραγματικός Ὀδυσσέας ἔμεινε ἀφοσιωμένος στήν Ἐξουσία πού τόν χρειαζόταν.

Αὐτός ὁ Ὀδυσσέας ἀπέκτησε πολλούς ἀπογόνους πού τούς συναντοῦμε παντοῦ, ἀπό τήν αὐγή τῆς ἱστορίας μέχρι τίς ἡμέρες μας. Ἡ χρησιμότητά τους γιά τήν ἑκάστοτε καί ἑκασταχοῦ Ἐξούσια δέν περιορίζεται στήν ἔμφυτη εὐφυΐα. Ὁ χρόνος συσσωρεύει γνώσεις καί πεῖρα. Ἡ σωματική, διανοητική καί ἐρευνητική ἐργασία ἀνακαλύπτει ὁλόκληρους κόσμους ἀγαθῶν, ὑλῶν, δυνάμεων, ἐνεργειῶν πού μποροῦν νά χρησιμοποιηθοῦν ὅπως τά προσφέρει ἡ Φύση ἤ μετά ἀπό ἁπλή ἤ πολύπλοκη ἐπεξεργασία. Ἡ ἐφευρε­τικότητα καί δημιουργικότητα ἐπινοοῦν καινούργια εἴδη σέ ὅλους τούς χώρους, σ’ ἕνα εὐρύτατο φάσμα, ἀπό καταναλω­τικά ἀγαθά (διαρκῆ καί ἀναλισκόμενα) μέχρι παραγωγικά ἀγαθά (διαρκή καί ἀναλώσιμα), ἀπό ἀγαθά πού προάγουν τήν ζωή μέχρι προϊόντα πού τήν ὑπονο­μεύουν, τήν ὑποβαθμίζουν, τήν καταστρέ­φουν. Ὡς “ἀγαθά” καί “προϊόντα” ἐννοοῦμε καί ὑλικά καί ἄϋλα.

Οἱ ἄρχοντες ἀξιοποιοῦν, κατά κανόνα πρός ἴδιον ὄφελος, πᾶν προσ­φερόμενο καί πρόσφορο μέσον γιά τήν διατήρηση καί νομή τῆς ἐξουσίας: σωματική ρώμη καί εὐφυΐα, γενναιότητα καί εὐφευρετικότητα, φιλοτιμία καί ὀργανωτική ἱκανότητα ἀνθρώπων, ὅπως καί ἀτομικές καί συλλογικές ἀνθρώπινες ἀδυναμίες. Ἐπίσης κοινωνικές δομές, ὀργανωτικά συστήματα, θεσμούς, ἐπιστημονικές καί τεχνολογικές δυνατότητες.

Ἄν δέν ὑπάρχει λαϊκή συναίνεση, ἡ Ἐξουσία χρειάζεται στρατιωτική ἰσχύ καί στιβαρή ὀργανωτική δομή (γιά διοίκηση, ἀστυνόμευση, φορολογία κλπ). Γιά νά κρατεῖται ὑπό ἔλεγχο ὁ λαός καί γιά νά προλαμβάνεται ἡ διεκδίκηση τῆς Ἐξουσίας ἀπό ἄλλους, ἐκτός ἀπό κατασταλτικούς μηχανισμούς, χρησιμο­ποιεῖται ἡ κατασκοπεία πού σήμερα ἔχει στή διάθεσή της μέσα προηγμένης τε­χνο­λο­γίας. Ἀπό τούς ἀπογόνους τοῦ Ὀδυσσέα δέν διέφυγαν ἡ Ἐκπαίδευση καί τά Μ.Μ.Ε., πού μεθοδεύουν χειραγώγηση τῶν ὑπηκόων πρός ἐπιθυμητές στούς κρατοῦντες κατευθύνσεις. Γιά νά εἶναι οἱ “ὑπήκοοι” ὑπάκουοι, εὐπειθεῖς.

Οἱ ἀπόγονοι τοῦ Ὀδυσσέα ὑπηρετοῦν τήν Ἐξουσία ὄχι μόνον ὡς στρατιω­τικοί, διοικητικοί, δικαστικοί καί ἄλλων εἰδικοτήτων ὑπάλληλοι, ἀλλά καί ὡς ἐπιστήμονες, ἐρευνητές,  διανοούμενοι, καλλιτέχνες, δημο­σιογράφοι, συνδικαλιστές. Καί τό κάνουν ἐν γνώσει τους, ἄλλοτε ἀπό ἀνάγκη, ἄλλοτε ἀπό συμφέρον, ἄλ­λο­τε ἀπό πλάνη, ἄλλοτε ἀπό φόβο. Ὑπῆρξαν καί ἀσφαλῶς ὑπάρχουν ἐπιστήμονες, ἐρευνητές, ἐφευρέτες πού δέν ὑπηρετοῦν τήν Ἐξουσία ἐν γνώσει τους. Αὐτό δέν ἐμποδίζει τήν Ἐξουσία νά ἐκμεταλλεύε­ται τήν παντοειδή δημιουργία τους πρός ἐπίτευξη τῶν στόχων της.

Καί ὅπου ἡ Ἐξουσία φοράει τό μεταξωτό γάντι τῆς δημοκρατίας, δέν λησμονεῖ ὅσα διδάχθηκε στή σχολή τοῦ Μακιαβέλλι. Βρίσκει πάντα νομιμοφανεῖς τρόπους καί ὑπόγειους δρόμους γιά νά περιφρονεῖ ἠθική καί δικαιο­σύνη. Οἱ ἀπόγονοι τοῦ Ὀδυσσέα γνωρίζουν κοινωνική ψυχο­λογία, εἶναι ἀριστοτέχνες στήν προπαγάνδα, στήν πλύση ἐγκεφά­λου, στήν παραπληροφό­ρηση, στό φιλτράρισμα τῶν εἰδήσεων. Χειρα­γω­γοῦν τόν λαό κατά τά συμφέ­ροντα τῶν ἀρχόντων καί τά συμφέροντα τῶν ἰσχυρῶν παραγόντων (οἰκονο­μικῶν κ.ἄ., ἐξωθεσμικῶν κέντρων ἐσωτερικοῦ, ἐξωτερικοῦ), πού τούς “διορίζουν”.

Ποιοί ἄρχοντες αἰσθάνονται καί ἐνεργοῦν ὡς διάκονοι τοῦ λαοῦ πού κυβερνοῦν; “...οἱ δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν κατακυριεύουσιν αὐτῶν καί οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν αὐτῶν” (Μάρκ. I΄ 42).

Νίκος Τσιρώνης

«ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ» Ἀρ. Τεύχους 105

Μάρτιος 2011