«ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ» - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΜΕ ΦΑΝΤΑΣΙΑ!

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ  ΜΕ  ΦΑΝΤΑΣΙΑ!

Πολὺ συχνά, ἰδιαίτερα τὰ τελευταῖα χρόνια, ἀκοῦμε ἐπιστήμονες διαφόρων εἰδικοτήτων νὰ ὁμιλοῦν καὶ νὰ ἀποφαίνονται γιὰ μιὰ σειρὰ ζητημάτων μὲ ἕναν ἀπόλυτο καὶ κατηγορηματικὸ τρόπο καὶ μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι ὅσα λένε δὲν ἐπιδέχονται καμμία ἀμφισβήτηση, γιατὶ τὰ κατοχυρώνει ἡ Ἐπιστήμη τους. Ἐμεῖς ὅμως οἱ ἀκροατές τους ἔχουμε τὶς ἐπιφυλάξεις μας, καὶ βρίσκουμε πολλὰ ἀπὸ αὐτὰ ποὺ ὑποστηρίζουν, αὐθαίρετα, καὶ ὑπερβολικὰ ὑποκειμενικά. Μὲ ἄλλα λόγια δὲν μᾶς πείθουν ὅτι ὅλα ὅσα ἰσχυρίζονται ἀποτελοῦν τὴν ἐπιστημονικὴ ἀλήθεια.

Θὰ ἀναφέρω, σὰν χαρακτηριστικὸ παράδειγμα, τὸ πρόσφατο ζήτημα ποὺ δημιουργήθηκε μὲ τὸ ἄφθαρτο σκήνωμα τοῦ ἁγίου Γέροντος Βησσαρίωνος.
Ἐνῶ ἐπρόκειτο ἀναμφισβήτητα γιὰ ἕνα θαυμαστὸ γεγονός, τὸ ὁμολόγησε καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἰατρῶν ποὺ ἐξέτασαν τὸ σκήνωμα, παρουσιάστηκαν στὴν τηλεόραση ὁρισμένοι Ἐπιστήμονες ἰατροδικαστὲς ποὺ ἐπεδίωξαν μὲ μιὰ σειρὰ ἐπιπόλαιους ἕως καὶ φανταστικοὺς συλλογισμούς, νὰ τεκμηριώσουν τὴν ἄποψή τους περὶ τοῦ φαινομένου τῆς μουμιοποίησης. Ἐνοχλητικὴ μάλιστα ἦταν ἡ ἀπαίτησή τους νὰ ὑποτάξουμε ὅλοι τὴν λογική μας, στὴν δική τους αὐθαίρετη ἄποψη, τὴν στιγμὴ μάλιστα πού, ὅπως οἱ ἴδιοι δήλωναν, δὲν εἶχαν ἐξετάσει ἀπὸ κοντὰ τὸ ἱερὸ σκήνωμα τοῦ Γέροντος, ἀλλὰ μόνο εἶχαν δεῖ φωτογραφίες σὲ ἐφημερίδες καὶ πλᾶνα ἀπὸ τὴν τηλεόραση.

Ἀντιμέτωποι μὲ ἀνθρώπους αὐτῆς τῆς νοοτροπίας, ποὺ νομίζουν ὅτι κατέχουν τὸ Ἐπιστημονικὸ ἀλάθητο, ἐρχόμαστε πολὺ συχνὰ γιὰ μιὰ ποικιλία θεμάτων.
Ἀπὸ τὴν ἄλλη, εἶναι πολὺ παρήγορο καὶ ἐνθαρρυντικὸ ὅτι πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ἐπιστήμονες, προφανῶς οἱ πιὸ νουνεχεῖς καὶ ἰσορροπημένοι, ὁμολογοῦν τὴν ἀδυναμία τῆς ἐπιστήμης τους νὰ ἀποφαίνεται καὶ νὰ ἐξηγεῖ τὰ πάντα, ἀλλὰ καὶ τὴν μεγάλη Πιθανότητα ποὺ ὑπάρχει νὰ καταλήξει κανεὶς μὲ τὴν ἔρευνά του σὲ ψευδῆ συμπεράσματα. Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς εἶναι καὶ ὁ κ. Ἰ. Ἰωαννίδης, τὶς ἐπισημάνσεις τοῦ ὁποίου μᾶς παρέθεσε σὲ ἄρθρο του στὸ προηγούμενο τεῦχος τῆς «Εὐλογίας» ὁ κ. Κώστας Βουγᾶς. Τὸ κύριο ἀποτέλεσμα τῆς ἔρευνας τοῦ κ. Καθηγητῆ εἶναι ὅτι τὰ περισσότερα ἐρευνητικὰ εὑρήματα εἶναι ψευδῆ. Ἴσως αὐτὸ νὰ ἀκούγεται λίγο ὑπερβολικό. Ἂν ὅμως μελετήσει κανεὶς καὶ τὶς τοποθετήσεις παλαιοτέρων ἐπιστημόνων θὰ διαπιστώσει ὅτι καταλήγουν στὸ ἴδιο ἀκριβῶς συμπέρασμα. Ἐνδεικτικὰ θὰ ἀναφέρουμε τὶς ἀπόψεις ὁρισμένων μεγάλων ἐπιστημόνων καὶ ἰδιαίτερα τοῦ γνωστοῦ Γάλλου ἐπιστήμονα καὶ φιλοσόφου τοῦ 17ου αἰῶνος Βλασίου Πασκάλ.

Στὸ βιβλίο του «ΣΤΟΧΑΣΜΟΙ» ὅπου ἔχουν συγκεντρωθεῖ σκέψεις καὶ ἀποφθέγματα ποὺ ἔγραψε κατὰ καιρούς, ὑπογραμμίζει μεταξὺ ἄλλων τὸν παραμορφωτικὸ ρόλο ποὺ παίζει ἡ φαντασία στὴν σκέψη καὶ τὴν ἔρευνα τῶν ἐπιστημόνων, καὶ γενικὰ ὅλων τῶν ἀνθρώπων, τὴν δυσκολία νὰ προσεγγίσει κανεὶς μὲ ἀκρίβεια τὴν ἀλήθεια καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη τὴν εὐκολία ποὺ ἔχει νὰ πέσει σὲ πλάνη. Γράφει:

Α) «Τὶς περισσότερες φορὲς οἱ πράξεις τῶν ἀνθρώπων κινοῦνται ἀπὸ τὶς παρορμήσεις τῆς φαντασίας. Γιατὶ ἡ λογικὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ὑποκύπτει, καὶ ἡ πιὸ σοφὴ παίρνει γιὰ ἀρχές της ὅσα ἡ φαντασία τῶν ἀνθρώπων ἔχει εἰσαγάγει αὐθαίρετα σὲ κάθε τόπο... Ἡ φαντασία μεγενθύνει τὰ μικρὰ ἀντικείμενα ἕως ὅτου γεμίσει τὴν ψυχή μας μ’ ἕνα μέτρο εἰδωλικὸ καὶ μὲ μιὰ αὐθάδη ἀλαζονεία μικραίνει τὰ μεγάλα ὡς τὰ δικά της μέτρα.»

Β) «Ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ἀλήθεια εἶναι δύο σημεῖα τόσο λεπτὰ ὥστε τὰ ἐπιστημονικὰ ὄργανά μας νὰ εἶναι πολὺ ἀκατάλληλα γιὰ νὰ τὶς προσεγγίσουν μὲ ἀκρίβεια. Κι ἂν κατορθώσουν νὰ τὶς προσεγγίσουν, παραμορφώνουν αὐτὰ τὰ σημεῖα, καὶ στηρίζονται γύρω σὲ ἄλλα, περισσότερο στὰ ψεύτικα παρὰ στὰ ἀληθινά.»

Ἀξίζει νὰ ὑπογραμμιστεῖ ὅτι ὁ Βλάσιος Πασκὰλ μὲ τὴν γενικὴ λέξη ἄνθρωπος ὑποδηλώνει καὶ φωτογραφίζει κατ’ ἐξοχὴν τὸν ἐπιστήμονα – ἐρευνητή. Αὐτὸ τὸ καταλαβαίνει εὔκολα κανεὶς μελετῶντας ὅλα του τὰ κείμενα, ὅπου κάνει ξεκάθαρη κριτικὴ στοὺς ἐρευνητὲς τῆς ἐποχῆς του καὶ ἐπιμένει νὰ τονίζει ὅτι κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ προσκομίσει μὲ σιγουριὰ ἕνα κριτήριο γιὰ τὴν ἐκτίμηση τῆς κάθε ἀλήθειας. Σὲ ἄλλα σημεῖα τῶν κειμένων του ἐκφράζει τὴν ἀγανάκτησή του γιὰ τὴν ἀλαζονεία ὁρισμένων ἐπιστημόνων ποὺ θεοποιοῦν τοὺς ἑαυτούς τους, θυμώνει μὲ ὅσους ἐνσυνείδητα καὶ μὲ ἐπίγνωση παραπλανοῦν τοὺς ἄλλους, καὶ κριτικάρει τοὺς παιδαγωγοὺς ποὺ δὲν μαθαίνουν στοὺς μαθητές τους τὴν τιμιότητα. Γράφει:

Α) «Γιὰ ποιὸ λόγο ἕνας κουτσὸς δὲν μᾶς ἐξοργίζει καὶ ἕνα κουτσὸ πνεῦμα μᾶς ἐξοργίζει; Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι ἕνας κουτσὸς ἀναγνωρίζει ὅτι ἐμεῖς βαδίζουμε σωστά, ἐνῶ ἕνα κουτσὸ πνεῦμα μᾶς λέει πὼς ἐμεῖς κουτσαίνουμε. Δίχως αὐτὴ τὴ στάση του, θὰ νιώθαμε λύπη καὶ ὄχι θυμό...»

Β) «Τὸ νὰ λέει κανεὶς ἀνοησίες κατὰ τύχη καὶ ἀπὸ ἀδυναμία εἶναι ἕνα συνηθισμένο κακό, ἀλλὰ τὸ νὰ λέει ἀνοησίες μὲ σχέδιο εἶναι ἀνυπόφορο.»

Γ) « Ὅποιος μὲ τὴν φιλοσοφία ἢ τὴν ἐπιστήμη του κάνει εὔκολα πέρα τὸν Θεὸ μὲ τὴ μύτη του, στὴν συνέχεια παριστάνει ὁ ἴδιος τὸν Θεό».

Δ) «Δὲν μαθαίνουν στοὺς ἀνθρώπους νά ’ναι τίμιοι ἄνθρωποι, καὶ τοὺς μαθαίνουν ὅλα τὰ ἄλλα καὶ ποτὲ δὲν ἐνοχλοῦνται τόσο ἂν δὲν ξέρουν τίποτα ἀπὸ τὰ ἄλλα, ὅσο ἂν εἶναι ἔντιμοι ἄνθρωποι καὶ δὲν ἐνοχλοῦνται γνωρίζοντας ὅτι δὲν γνωρίζουν τὸ μοναδικὸ πρᾶγμα ποὺ ὀφείλουν νὰ μάθουν».

Ἄρα κατὰ τὸν Βλάσιο Πασκὰλ γιὰ νὰ εἶναι κανεὶς σωστὸς ἐπιστήμονας πρέπει πρὶν ἀπ’ ὅλα, νὰ εἶναι ταπεινός, δηλαδὴ ρεαλιστὴς καὶ ἔντιμος. Ἀξίζει νὰ ὑπογραμμίσουμε ὅτι ὁ ἴδιος ὁ Πασκὰλ ὡς βαθιὰ θρησκευόμενος καὶ μελετητὴς τῆς Ἁγίας Γραφῆς μὲ τὸν ἴδιο τρόπο ποὺ ἔκανε κριτικὴ στοὺς ἐπιστήμονες τῆς ἐποχῆς του καὶ στὴν ἔρευνά τους, ἔκανε καλόβουλη κριτικὴ καὶ στὶς αὐθαιρεσίες τῆς Παπικῆς Ἐκκλησίας καὶ ἰδιαίτερα τῶν Ἰησουϊτῶν, πολλὲς θέσεις τῶν ὁποίων ἀναιρεῖ στὰ κείμενά του. Ὡς γνήσιος ἐρευνητὴς ἔψαχνε καὶ στὴν Ἐπιστήμη καὶ στὴν Θρησκεία νὰ βρεῖ τὸ βάθος τῶν πραγμάτων ἀμφισβητῶντας τὴν ἐπιφάνεια.

Ἕνας ἄλλος μεγάλος ἐπιστήμονας ὁ E. Schrodinger ποὺ γεννήθηκε στὴν Βιέννη τὸ 1887 καὶ εἶναι ἀπὸ τοὺς θεμελιωτὲς τῆς κβαντικῆς μηχανικῆς, σὲ δοκίμιό του μὲ θέμα «Ἐπιστήμη – μιὰ μόδα τῆς ἐποχῆς μας;» (ἀναφέρεται στὸ πρόβλημα τῶν σχέσεων κοινωνίας καὶ ἐπιστήμης) γράφει γιὰ τοὺς ἐπιστήμονες: «Ἀποτελοῦν γέννημα καὶ θρέμμα τῆς ἐποχῆς τους. Ὁ ἐπιστήμονας δὲν μπορεῖ ν’ ἀποκοπεῖ ἀπὸ τὸν γήϊνο λῶρο ὅταν μπαίνει στὸ ἐργαστήριο ἢ στὸ ἀμφιθέατρο τῶν παραδόσεων» καὶ παρακάτω σχετικὰ μὲ τὴν κατεύθυνση ποὺ παίρνουν κάποιες ἔρευνες: «...ὑπάρχουν ὁρισμένες κατευθύνσεις ποὺ εἶναι ἑλκυστικὲς λόγῳ μόδας, εἴτε στὴν πολιτικὴ εἴτε ἀκόμη καὶ στὴν «ἀκριβὴ» ἐπιστήμη τῆς φυσικῆς». Κλείνοντας τὸ δοκίμιό του σημειώνει: «Ὅλα αὐτὰ δείχνουν πόσο ἐξαρτᾶται ἡ ἐπιστήμη ἀπὸ τὸ πνευματικό πλαίσιο τῆς μόδας τῶν καιρῶν ἀπ’ ὅπου δὲν μπορεῖ ν’ ἀποκοπεῖ  ἐπιστήμη».

Τέλος ὁ μεγάλος φυσικὸς ἥ. Heisenberg (γεννήθηκε τὸ 1901 στὴν Γερμανία) στὸ ἔργο του «φυσικὴ καὶ φιλοσοφία» τονίζει χαρακτηριστικὰ ὅτι, ὁ κάθε ἐπιστήμονας διαμορφώνει τὴν δομὴ τῆς σκέψης του στὰ νιᾶτα του, ἀπὸ ἰδέες ποὺ γνωρίζει ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἐπαφή του μὲ ἰσχυρὲς προσωπικότητες ἀπὸ τὶς ὁποῖες διδάσκεται καὶ μαθαίνει. Ἰδέες καὶ ἄνθρωποι ἐξασκοῦν στὴ σκέψη του μιὰ ἀποφασιστικὴ ἐπίδραση σὲ ὁλόκληρη τὴν κατοπινή του ἐργασία, καὶ γι’ αὐτὸ δύσκολα μπορεῖ νὰ προσαρμοσθεῖ ἀργότερα σὲ ἐντελῶς ἄλλες ἰδέες καὶ συστήματα σκέψης.

Ἀπ’ ὅλα τὰ παραπάνω ποὺ ὑποστηρίζουν ἐκλεκτὰ μέλη τῆς ἐπιστημονικῆς κοινότητος, βγαίνει ἀβίαστα τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ κάθε ἐπιστήμονας, μέχρι ἑνὸς σημείου μπορεῖ νὰ εἶναι ἀντικειμενικός. Πολλὲς φορὲς αὐτὸ ποὺ παρουσιάζει ὡς ἐπιστημονικὴ ἀλήθεια δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ὑποκειμενικὲς παρατηρήσεις του.

Τελικά, ποιὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπιστημονικῆς ἔρευνας; Στὸ ἐρώτημα αὐτὸ ἀπαντᾶ πολὺ ἀποκαλυπτικὰ ἕνας ἀπὸ τοὺς θεμελιωτὲς τῆς Κβαντομηχανικῆς ὁ M. Born. Γράφει: «Φθάσαμε στὸ τέλος τοῦ ταξιδιοῦ μας πρὸς τὰ βάθη τῆς ὕλης. Ψάξαμε γιὰ στέρεο ἔδαφος καὶ δὲν βρήκαμε.Ὅσο βαθύτερα διεισδύουμε, τόσο τὸ σύμπαν μοιάζει ἀεικίνητο, ἄπιαστο καὶ ὁμιχλῶδες».

Νομίζω, δὲν θὰ ἀδικούσαμε τὴν ἀλήθεια ἂν λέγαμε κλείνοντας ὅτι, ὅλα γύρω μας εἶναι ρευστὰ καὶ τὸ μόνο σταθερὸ καὶ ἀμετακίνητο εἶναι ὁ Δημιουργός του σύμπαντος ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ ὁποῖος «χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας». (Ἑβρ. ιγ΄18)

π. Πασχάλης Γρίβας

«ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ» Ἀρ. Τεύχους 60-62

ΙΟΥΝΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2007