«ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ» - ΑΝΙΧΝΕΥΕΤΑΙ ΚΑΙ ΤΟ “ΓΟΝΙΔΙΟ ΤΟΥ ΘΕΟΥ”!

“Ἐξελικτικὸ ἀτύχημα ἡ πίστη στὸ Θεό...”!

ΑΝΙΧΝΕΥΕΤΑΙ  ΚΑΙ  ΤΟ  “ΓΟΝΙΔΙΟ  ΤΟΥ  ΘΕΟΥ”!

Στὴν ἐφημερίδα “Ἡ Καθημερινή”, στὶς 6 Μαΐου 2007, δημοσιεύθηκε ἕνα ἄρθρο μὲ τίτλο “Στὰ χαρακώματα ξανὰ θρησκεία καὶ ἐπιστήμονες”. Μὲ ἀφορμὴ αὐτὴ τὴ δημοσίευση θὰ ἤθελα νὰ παραθέσω ὁρισμένα στοιχεῖα καθὼς καὶ ὁρισμένες προσωπικὲς ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ θέματος.

Ἐν συντομία, ὁ κύριος Ματθαῖος Τσιμιτάκης (συγγραφέας τοῦ ἄρθρου, ἀγνώστου ἰδιότητος), ἀναφέρεται στὴ δουλειά του ἐξελικτικοῦ βιολόγου Dean H. Hamer ὁ ὁποῖος ἀρχικὰ ξεκίνησε νὰ μελετήσει τὸ κατὰ πόσο ἡ ἐξάρτηση ἀπὸ τὸ κάπνισμα ἔχει κληρονομικὴ βάση καὶ κατέληξε νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι ἀνακάλυψε ἕνα γονίδιο τὸ ὁποῖο σχετίζεται μὲ τὴν ἀνθρώπινη πίστη καὶ τὴ ροπὴ πρὸς τὴν πνευματικότητα, τὸ ὁποῖο καὶ ἀποκάλεσε “θεο-γονίδιο”. Τὰ πειραματικά του ἀποτελέσματα καθὼς καὶ οἱ προσωπικές του ἀπόψεις βρίσκονται στὸ βιβλίο μὲ τίτλο “Τὸ θεο-γονίδιο” (“The God Gene”) τὸ ὁποῖο ὁ Hamer ἐξέδωσε τὸ 2005. Ὁ κύριος Τσιμιτάκης, ἀποφασίζει νὰ διανθίσει τὸ κείμενό του μὲ ἀτάκες ὅπως “Σὲ 25 χρόνια οἱ θρησκεῖες δὲν θὰ προκαλοῦν κανένα δέος στὸν κόσμο λένε οἱ ἐπιστήμονες” καὶ νὰ χρησιμοποιήσει τίτλους ὅπως “Ἐξελικτικὸ ἀτύχημα θεωροῦν οἱ βιολόγοι τὴν πίστη στὸ Θεό...” δίνοντας τὴν αἴσθηση ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ὁμόφωνη στάση τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου ἀπέναντι στὸ θέμα.

Ὅσον ἀφορᾶ στὸ κύριο θέμα τοῦ ἄρθρου, τὸν κύριο Hamer καὶ τὸ “θεογονίδιο” του, ἀξίζει νὰ ἀναφέρουμε λίγες περισσότερες λεπτομέρειες γιὰ τὸ “ἐξωτικὸ” αὐτὸ γονίδιο. Πρόκειται γιὰ τό, γνωστὸ στὸν ἐπιστημονικὸ κόσμο ἀπὸ τὸ 1993, γονίδιο VMAT2 τὸ ὁποῖο, μέσα ἀπὸ τὴν πρωτεΐνη ποὺ παράγει, εἶναι ὑπεύθυνο γιὰ τὴν προετοιμασία ἔκκρισης συγκεκριμένων οὐσιῶν οἱ ὁποῖες ὀνομάζονται νευροδιαβιβαστὲς ἀπὸ τὰ κύτταρα τοῦ νευρικοῦ συστήματος. Οἱ νευροδιαβιβαστὲς εἶναι οἱ οὐσίες οἱ ὁποῖες μεταφέρουν σήματα ἀπὸ τὸ ἕνα νευρικὸ κύτταρο στὸ ἄλλο, εἶναι μὲ ἄλλα λόγια ἡ “ραχοκοκαλιὰ” τοῦ νευρικοῦ μας συστήματος τὸ ὁποῖο στὴν οὐσία εἶναι ἕνα χαῶδες ὑπερπολύπλοκο δίκτυο νευρικῶν κυττάρων τὰ ὁποῖα συνδέονται πολυεπίπεδα καὶ ἀνταλλάσσουν διαρκῶς σήματα. Ὁ Hamer, προκειμένου νὰ μελετήσει τὸ ἂν τὸ συγκεκριμένο γονίδιο σχετίζεται μὲ τὴν ἀνθρώπινη πίστη, ἔπρεπε νὰ βρεῖ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι βάσει ἀντικειμενικῶν κριτηρίων θὰ ἀνῆκαν στὶς δύο ἀντίθετες κατηγορίες, σὲ ἀνθρώπους μὲ πίστη καὶ σὲ ἀνθρώπους χωρὶς πίστη. Ὅπως εἶναι κατανοητό, ἡ ἀντικειμενικὴ ἐπιλογὴ βάσει ἑνὸς τέτοιου χαρακτηριστικοῦ τὸ ὁποῖο εἶναι πολυδιάστατο καὶ ἀπόλυτα προσωπικὸ γιὰ τὸν κάθε ἄνθρωπο εἶναι κυριολεκτικὰ ἀδύνατο. Προκειμένου ὁ κύριος Hamer νὰ προχωρήσει μὲ τὴν ἔρευνά του υἱοθέτησε ἕνα ἐρωτηματολόγιο τὸ ὁποῖο εἶναι “εἰδικὰ σχεδιασμένο” ἔτσι ὥστε νὰ διαχωρίζει ἀνθρώπους βάσει ἑνὸς χαρακτηριστικοῦ τὸ ὁποῖο ὀνομάζεται αὐτο-ὑπερβατικότητα. Τὸ ἐρωτηματολόγιο αὐτὸ σχεδιάστηκε ἀπὸ τὸν Robert Cloninger ὁ ὁποῖος εἶναι ψυχίατρος στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Washington. Κατὰ τὸν κύριο Cloninger οἱ πνευματικοὶ ἄνθρωποι τοὺς ὁποίους τὸ ἐρωτηματολόγιο του ξεχωρίζει μοιράζονται ὁρισμένα χαρακτηριστικὰ ὅπως ἕνα αἴσθημα σύνδεσης μὲ τὸν κόσμο καὶ μιὰ δεκτικότητα σὲ πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν μποροῦν νὰ ἀποδειχθοῦν. Ἔχοντας ὑπ’ ὄψιν τὰ παραπάνω οἱ ἀναγνῶστες μποροῦν νὰ καταλάβουν κατὰ πόσο τὰ κριτήρια ἐπιλογῆς “δειγμάτων” (τὰ ὁποῖα εἶναι τὸ Α καὶ τὸ Ω μιᾶς ὁποιασδήποτε ἐπιστημονικῆς μελέτης) ἦταν ἀντικειμενικά. Ἀκολούθως παραθέτω μεταφρασμένο τμῆμα μιᾶς κριτικῆς ποὺ ἔλαβε τὸ βιβλίο τοῦ Hamer ἀπὸ τὸν πολυβραβευμένο ἐπιστημονικὸ ἀρθρογράφο Carl Zimmer ἡ ὁποία δημοσιεύθηκε στὸ ἔγκυρο ἐπιστημονικὸ περιοδικὸ Scientific American:

“Εἶναι τὸ θεο-γονίδιο ἀληθινό; Οἱ μόνες ἀποδείξεις ποὺ ἔχουμε στὰ χέρια μας εἶναι τὰ στοιχεῖα ποὺ παραθέτει ὁ Hamer στὸ βιβλίο του. Αὐτὸς καὶ οἱ συνεργάτες του ἀκόμα προετοιμάζονται νὰ καταθέσουν τὰ ἀποτελέσματά τους σὲ ἕνα ἐπιστημονικὸ περιοδικό. Θὰ ἦταν ἐνδιαφέρον νὰ δοῦμε κατὰ πόσον τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ θὰ μποροῦσαν νὰ σταθοῦν μπροστὰ στοὺς αὐστηροὺς ἐπιστήμονες–ἀξιολογητὲς τῶν περιοδικῶν. Θὰ ἦταν ἀκόμα πιὸ ἐνδιαφέρον ἂν βλέπαμε καὶ ἄλλους ἐπιστήμονες νὰ καταφέρνουν νὰ ἐπαναλάβουν τὴν μελέτη του Hamer παίρνοντας τὰ ἴδια ἀποτελέσματα μιᾶς καὶ ὁ τομέας τῆς συμπεριφοριστικῆς γενετικῆς εἶναι γεμάτος ἀπὸ συσχετισμοὺς γονιδίων–συμπεριφορῶν ποὺ δὲν μπόρεσαν ποτὲ νὰ ἐπαληθευθοῦν παρ’ ὅτι αὐτοὶ οἱ συσχετισμοὶ ἀρχικὰ χαιρετήθηκαν ὡς μεγάλες ἀνακαλύψεις. Γιὰ παράδειγμα, τὸ 1993, ἕνας ἐπιστήμονας ἀνακοίνωσε τὴν ἀνακάλυψη τοῦ συσχετισμοῦ τῆς ἀνδρικῆς ὁμοφυλοφιλίας μὲ ἕνα τμῆμα τοῦ χρωμοσώματος ‘Χ’. Ἡ ἀνακοίνωση δημιούργησε σωστὸ πανηγύρι στὰ μέσα μαζικῆς ἐνημέρωσης. Ὅταν ἄλλοι ἐπιστήμονες προσπάθησαν νὰ ἐπαναλάβουν τὴν μελέτη, ἀπέτυχαν νὰ πάρουν τὰ ἴδια ἀποτελέσματα. Τὸ ὄνομα τοῦ ἐπιστήμονα αὐτοῦ ἦταν Dean H. Hamer”.

Τὸ πρωτότυπο κείμενο αὐτῆς τῆς κριτικῆς μπορεῖ νὰ τὸ ἀνασύρει ὁ ὁποιοσδήποτε ἀπὸ τὸ διαδίκτυο καὶ πιὸ συγκεκριμένα ἀπὸ τὸ δικτυακὸ τόπο τοῦ γνωστοῦ ἠλεκτρονικοῦ βιβλιοπωλείου Amazon (www.amazon.com). Ἂν ὁ χρήστης ἀναζητήσει τὸ βιβλίο μὲ τὸ ὄνομα του, “The God Gene”, τὸ Amazon στὴν ἠλεκτρονικὴ σελίδα τοῦ βιβλίου θὰ παραθέσει καὶ τὴν συγκεκριμένη κριτική.

Ἡ ἐρώτηση μου στὸν κύριο Τσιμιτάκη εἶναι: “Γιατὶ ἐπιλέξατε νὰ ἀρθρογραφήσετε γιὰ ἕνα θέμα τὸ ὁποῖο δὲν ἔχει καμία ἀπολύτως ὑπόσταση στὴν ἐπιστημονικὴ κοινότητα ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ δὲν ἔχει ἐκδοθεῖ σὲ κανένα ἐπίσημο ἐπιστημονικὸ περιοδικό; Γιατὶ τὰ περιεχόμενα τοῦ βιβλίου τοῦ κυρίου Hamer παρουσιάζονται σὰν μιὰ ‘‘συγκλονιστικὴ ἀνακάλυψη” ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ ἡ ἐγκυρότητά τους δὲν ἔχει διασταυρωθεῖ;”

Συνεχίζοντας, θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς. Στὸ ὑπὸ σχολιασμὸ ἄρθρο ἀναφέρονται οἱ γνῶμες τεσσάρων ἀκαδημαϊκῶν προσώπων, τοῦ ἀνθρωπολόγου Scott Atran, τοῦ ἐξελικτικοῦ βιολόγου Richard Dawkins, τοῦ φιλοσόφου Daniel Dennett καὶ τοῦ νομπελίστα φυσικοῦ Steven Weinberg. Ὁ πρῶτος ἀναφέρει ὅτι ἡ πίστη προέκυψε ἐξελικτικὰ ὡς ὑποπροϊὸν τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴ θέλησή μας. Ὁ δεύτερος στὸ βιβλίο του “Ἡ Πλάνη τοῦ Θεοῦ” ἀναφέρει ὅτι ἡ πίστη εἶναι “παράγωγο ἑνὸς ἐξελικτικοῦ ἀτυχήματος, παράλογο καὶ κοινωνικὰ βλαβερό. Ὁ τρίτος δηλώνει ὅτι, σὲ 25 χρόνια ἀπὸ σήμερα, οἱ θρησκεῖες δὲν θὰ προκαλοῦν κανένα δέος στὸν κόσμο καὶ ὁ τελευταῖος ὅτι “πρέπει οἱ ἐπιστήμονες νὰ κάνουν τὰ πάντα προκειμένου νὰ ἀδυνατίσουν τὴν ἐπιρροὴ τῶν θρησκειῶν στὴν κοινωνία. Αὐτὴ θὰ εἶναι ἴσως καὶ ἡ μεγαλύτερη συμβολή τους στὸν πολιτισμό”. Εἶναι προφανὲς ὅτι καὶ οἱ τέσσερις ἀπόψεις προέρχονται ἀπὸ ἀνθρώπους ποὺ δηλώνουν ἄθεοι, ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνο γιὰ ἀθέους ποὺ ἀρνοῦνται νὰ πιστέψουν στὸ Δημιουργὸ καὶ ἁπλᾶ διάγουν τὸ βίο τους. Ὁ νομπελίστας φυσικὸς Steven Weinberg εἶναι φανατικὸς πολέμιος τῆς θρησκείας. Σὲ μιὰ ὁμιλία του τὸ 1998 στὴ Washington δήλωσε: “Ἡ θρησκεία εἶναι προσβολὴ στὴν ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια. Χωρὶς αὐτή, θὰ εἴχαμε καλοὺς ἀνθρώπους νὰ πράττουν καλὰ ἔργα καὶ κακοὺς ἀνθρώπους νὰ πράττουν κακὰ ἔργα. Τὸ νὰ ἔχεις καλοὺς ἀνθρώπους νὰ πράττουν κακὰ ἔργα ὁπωσδήποτε προϋποθέτει τὴν ὕπαρξη μιᾶς θρησκείας”. Ἡ στάση τοῦ κυρίου Weinberg  εἶναι σαφῶς ἀκραῖα καὶ μοῦ προκαλεῖ ἰδιαίτερη ἐντύπωση πῶς ἕνας δημοσιογράφος, ὁ ὁποῖος προασπίζεται τὴν ἀντικειμενικὴ ἐνημέρωση, τὴ διαφάνεια καὶ τὴν ἀλήθεια ἐπιλέγει νὰ προβάλει τὶς ἀπόψεις ἑνός, καὶ ὅπως καταφαίνεται, προκατειλημμένου ἀνθρώπου!

Συνεχίζοντας ἀναφέρω ὅτι ὁ φιλόσοφος, κύριος Daniel Dennett, ἐκτὸς ἀπὸ δηλωμένος ἄθεος ἀποτελεῖ καὶ μέλος τοῦ Κινήματος τῶν Φωτεινῶν. Οἱ Φωτεινοὶ εἶναι μιὰ ὁμάδα ἀνθρώπων ποὺ αὐτοπροσδιορίζονται ὡς ἄτομα τῶν ὁποίων ἡ κοσμοθεωρία εἶναι ἀπαλλαγμένη ἀπὸ μεταφυσικὰ καὶ μυστικιστικὰ στοιχεῖα καὶ ρέπει πρὸς τὸ νατουραλισμὸ ὁ ὁποῖος διέπει τὴν ἠθικὴ καὶ τὶς πράξεις τους. Πληροφορίες γιὰ τοὺς “Φωτεινοὺς” μπορεῖτε νὰ βρεῖτε στὸ δικτυακὸ τόπο τῆς Ὀργάνωσης www.the-brights.net καὶ νὰ βγάλετε τὰ συμπεράσματά σας. Ὁ ἀρθρογράφος, ὄχι μόνο προβάλλει τὴν ἄποψη τοῦ παραπάνω κυρίου περὶ ἔκλειψης τῶν θρησκειῶν μέσα στὴν ἑπόμενη 25ετία, ἀλλὰ τὴν παρουσιάζει καὶ μὲ τρόπο παραπλανητικό. Μέσα στὸ ἄρθρο  βλέπουμε μὲ μεγάλα γράμματα, ἔτσι γιὰ νὰ μὴ μᾶς ξεφύγει: “Σὲ 25 χρόνια οἱ θρησκεῖες δὲν θὰ προκαλοῦν κανένα δέος στὸν κόσμο λένε οἱ ἐπιστήμονες”. Ὁ τρόπος ποὺ διατυπώνεται ἡ παραπάνω πρόταση δίνει στὸν ἀναγνώστη νὰ καταλάβει ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ὁμόφωνη ἄποψη ὁλόκληρου τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου, ἐνῶ στὴν πραγματικότητα πρόκειται γιὰ τὴν ἄποψη ἑνὸς φιλοσόφου μὲ προτίμηση στὶς “φωτεινὲς” Ὀργανώσεις!

Ὡστόσο, ἡ παραπάνω φράση δὲν εἶναι ἡ μοναδικὴ ποὺ τονίζεται μὲ μεγάλα γράμματα. Ἡ ἄποψη τοῦ κυρίου Dawkins ὅτι ἡ πίστη δὲν εἶναι τίποτα ἄλλο παρὰ ἕνα ἐξελικτικὸ ἀτύχημα βρίσκεται στὴν πιὸ περίοπτη θέση, ἀκριβῶς κάτω ἀπὸ τὸν κεντρικὸ τίτλο τοῦ ἄρθρου. Μᾶλλον θὰ εἶναι σύμπτωση ποὺ ὁ κύριος Dawkins εἶναι καὶ αὐτὸς μέλος τῆς Ὀργάνωσης τῶν “Φωτεινῶν”! Ἡ ἄποψη τοῦ κυρίου Dawkins προβάλλεται, ὅπως καὶ στὴν προηγούμενη περίπτωση ὡς ἄποψη ὅλων τῶν βιολόγων, “Ἐξελικτικὸ ἀτύχημα θεωροῦν οἱ βιολόγοι τὴν πίστη στὸ Θεό”! Πάντως, οἱ συγκεκριμένοι ἄνθρωποι καθὼς καὶ τὸ δίκτυο, ποὺ τοὺς προωθεῖ, προσπαθοῦν μὲ κάθε εὐκαιρία νὰ περάσουν στὸ κοινὸ τὴν προπαγάνδα τους. Δὲν εἶναι τυχαῖο ποὺ καὶ οἱ τρεῖς κλήθηκαν νὰ δώσουν συνέντευξη στὴν τηλεοπτικὴ σειρὰ τοῦ BBC “Οἱ Κασσέττες τῆς Ἀθεΐας”.

Ὁλοκληρώνοντας τὶς παρατηρήσεις μου θὰ ἤθελα νὰ σχολιάσω μιὰ ἀπὸ τὶς τελευταῖες φράσεις τοῦ ἀρθρογράφου: “Ἡ ἐπιστήμη στὶς μέρες μας παραβιάζει γιὰ ἄλλη μιὰ φορὰ τὰ ὅρια τοῦ ἱεροῦ δημιουργῶντας ζωὴ στὸ ἐργαστήριο μὲ τὶς βιοτεχνολογίες”. Ἡ φράση αὐτὴ ἀποτελεῖ, γιὰ νὰ εἶμαι ἐπιεικής, παρωδία ἐπιστημονικῆς ἀντίληψης. Οἱ ἐπιστήμονες γιὰ πάρα πολὺ καιρὸ προσπαθοῦσαν νὰ δημιουργήσουν ζωὴ στὸ ἐργαστήριο ξεκινῶντας ἀπὸ ἀβιοτικὰ (νεκρὰ) συστήματα, τὰ ὁποῖα εἶχαν τοποθετηθεῖ σὲ συνθῆκες πανομοιότυπες μὲ αὐτὲς ποὺ ἐπικρατοῦσαν στὸν πλανήτη μας ὅταν γεννήθηκε ἡ ζωή. Μὲ ἄλλα λόγια ἔφτιαξαν μιὰ “σούπα” μὲ ὅλα τὰ ἀπαραίτητα συστατικὰ προκειμένου νὰ δημιουργηθεῖ ἕνα ζωντανὸ κύτταρο καὶ ἔφεραν αὐτὴ τὴ “σούπα” στὶς “σωστὲς” συνθῆκες γιὰ τὴ δημιουργία τῆς ζωῆς. Τὰ πειράματα “στέφθηκαν” μὲ ἀπόλυτη ΑΠΟΤΥΧΙΑ. Προφανῶς ὁ ἀρθρογράφος ἀναφέρεται στὶς τεχνητὲς γονιμοποιήσεις, ἀλλὰ αὐτές, ὀφείλω νὰ τὸν ἐνημερώσω, δὲν εἶναι δημιουργία ζωῆς ἀλλὰ ἐργαστηριακὸς χειρισμὸς ἤδη ζωντανῶν συστημάτων. Δὲν ξέρω ἂν ἡ παραπάνω παραπλανητικὴ φράση γράφτηκε ἀπὸ ἄγνοια ἢ ἀπὸ σκοπιμότητα, ἂν καὶ μετὰ ἀπὸ ὅλα τὰ παραπάνω τείνω νὰ πιστέψω τὸ δεύτερο. Ἡ δημιουργία τῆς ζωῆς, αὐτὴ ἡ “σπίθα” ποὺ τὴ φύση της δὲν κατανοοῦμε, συνεχίζει νὰ εἶναι ἀποκλειστικὸ προνόμιο τοῦ Θεοῦ.

Μὲ αὐτὸ τὸ κείμενο δὲν σκοπεύω νὰ κάνω κήρυγμα στοὺς δημοσιογράφους περὶ ἰσορροπημένης καὶ ἀντικειμενικῆς ἀρθρογραφίας, διότι ξέρουν πολὺ καλὰ καὶ ποῖοι εἶναι καὶ τὶ δύναμη ἔχουν στὰ χέρια τους. Αὐτὸ ποὺ θέλω εἶναι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴ σὲ ὅλους μας γιατὶ καθημερινὰ βομβαρδιζόμαστε ἀπὸ εἰκόνες καὶ ἤχους ποὺ ἔρχονται νὰ μᾶς “ἐλευθερώσουν” ἀπὸ τὴν “καταπίεση” καὶ τὸ “σκοταδισμὸ” τοῦ Θεοῦ ἐνῶ στὴν πραγματικότητα μᾶς ψιθυρίζουν μὲ τρόπο ἔντεχνο καὶ διακριτικὸ τὶ νὰ σκεφτόμαστε, τὶ νὰ πιστεύουμε, τὶ νὰ νοιώθουμε, πῶς νὰ ζοῦμε καὶ τελικὰ πῶς νὰ πεθαίνουμε...

Κώστας Βουγᾶς

Μοριακὸς Βιολόγος

«ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ» Ἀρ. Τεύχους 60-62

ΙΟΥΝΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2007