«ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ» - Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΟΥ 20ου ΚΑΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ!

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΟΥ 20^ου ΚΑΙ ΤΟΥ 21^ου ΑΙΩΝΑ!

Ξεφυλλίζοντας παλιά ἀναγνωστικά, τά ὁποῖα διδάσκονταν τά Ἑλλη­νό­πουλα στό Δηµοτικό σχολείο κατά  τά ἔτη 1943, 1951 µέχρι τό 1969 ἀνακαλύπτει κανείς συµπυκνωµένη ὅλη τήν διδασκαλία πού χρειάζεται νά πάρει ἕνα παιδί ἀπό πέντε µέχρι δώδεκα ἐτῶν.

Κι ὅταν λέµε διδασκαλία δέν ἐννοοῦµε τήν στείρα γνώση τῆς ἀνάγνωσης, τῆς γραφῆς, τῆς ἀριθµητικῆς, τῆς Γεωγραφίας καί τῶν ἄλλων ἐπιστηµῶν ἀλλά ἐννοοῦµε τήν ὁλοκληρωµένη παιδεία πού πρέπει νά λαµβάνει ἕνας µαθητής, συµπεριλαµβανοµένης τῆς διδαχῆς καλῶν τρόπων, ἠθικῶν ἀρ­χῶν καί βασικῶν κανόνων ἀξιοπρεποῦς συµπεριφορᾶς, παράλληλα µέ τήν διδασκαλία τῆς ἀνάγνωσης καί τῆς γραφῆς. Μέσα ἀπό τά κείµενα πού εἶχαν τά παιδιά νά µελετήσουν γιά νά ἀσκηθοῦν στήν ἀνάγνωση καί στήν ὀρθογραφία µάθαιναν παράλληλα ὅλες τίς ἀξίες πού πρέπει νά ἔχει ὁ ἄνθρωπος  γιά νά µπορέσει νά ζήσει τή ζωή του. Μάθαιναν γιά τόν ἱερό θεσµό τῆς οἰκογένειας, γιά τό σεβασµό στούς γονεῖς καί στούς µεγαλυτέρους, γιά τήν προσευχή καί τόν Κυριακάτικο ἐκκλησιασµό, γιά τό νόηµα ὅλων τῶν ἑορτῶν..

Σέ ἐκεῖνα τά βιβλία εὕρισκε ὁ µαθητής ἀξιόλογα ἔργα µεγάλων συγγρα­φέων καί ποιητῶν, τούς ὁποίους ἀγνοεῖ σήµερα ὁ «µοντέρνος» µαθητής. Ποιός θυµᾶται σήµερα τόν Ἰωάννη Πολέµη µέ τά πατριωτικά ποιήµατά του; Καί τί µᾶς χρειάζονται αὐτά στόν 21ο αἰῶνα; Πῶς τιµᾶ σήµερα ἡ Ἑλλάδα τήν Ἑλληνική σηµαία γιά νά ἐκτιµήσει καί ὁ µαθητής τό ποίηµα:

Δόξα Ἀθάνατη στολίζει

κάθε θεία σου πτυχή

καί µαζί σου φτερουγίζει

τῆς Πατρίδας ἡ ψυχή. [..]

Κι ὁ Σταυρός, πού λαµπυρίζει

στήν ψηλή σου κορυφή,

εἶν’ ὁ φάρος, πού φωτίζει

µιάν ἐλπίδα µας κρυφή...;

Θυµᾶµαι τόν παππού µας νά ἀπαγγέλει τέτοιους στίχους –καί ἄλλους παρόµοιους– καθώς ἐξιστοροῦσε ἱστορίες ἀπό τόν πόλεµο πού ἔζησε ὁ ἴδιος,  καί ἐµεῖς, µικροί µαθητές τότε, διακρίναµε τήν συγκίνηση στήν φωνή του καί καταλαβαίναµε πόσο σπουδαῖα ἦσαν αὐτά τά νοήµατα.

Σήµερα καταφέρνουµε νά συγκινήσουµε τούς µαθητές κατά τόν ἑορτασµό τῶν ἐθνικῶν µας ἐπετείων; Συνήθως ἀκούγονται τά ἴδια καί τά ἴδια «κενά» λόγια κατά τίς σχολικές ἐκδηλώσεις, χωρίς ζωή, χωρίς περιε­χόµενο, χωρίς παλµό, χωρίς πίστη καί ἐλπίδα, τά ὁποῖα τό µόνο πού τούς προκαλοῦν  εἶναι ἀδηµονία νά τελειώσει ἡ γιορτή γιά νά συνεχίσουν τά παιχνίδια τους.

Τά ἴδια κενά λόγια ἐπαναλαµβάνουν καί οἱ πολιτικοί µας κατά τίς ἐθνικές παρελάσεις –ὅταν γίνονται, καθώς µέ τό πρόσχηµα τῆς οἰκονοµικῆς κρίσης, βρήκαµε καλή δικαιολογία νά τίς καταργήσουµε κι αὐτές–, ἀπο­δεικνύοντας ὅτι µιλοῦν  ἀπό ἁπλό καθῆκον, χωρίς νά αἰσθάνονται ἴχνος συγκίνησης καί σεβασµοῦ πρός τήν ἱστορία τῆς Πατρίδος µας.

Τά ἀναγνωστικά τότε ἦταν χωρισµένα σέ ἑνότητες, ἀπό τό Σεπτέµβριο πού ξεκινοῦσαν τά σχολεῖα ἄρχιζε καί τό βιβλίο µέ µιά προσευχή, µέ φθινοπωρινά θέµατα, µέ ἐθνικά πού σχετίζονταν µέ τήν 28η Ὀκτωβρίου, ἔπειτα κείµενα καί ποιήµατα γιά τό ὄργωµα, γιά τή σπορά, γιά τά Χρι­στούγεννα, γιά τήν Ἄνοιξη, γιά τήν Ἀνάσταση..

Σήµερα ποιά εἶναι ἡ διδακτέα ὕλη στό δηµοτικό σχολεῖο κατά τό Ὑπουργεῖο Παιδείας; Ὕλη «παιδείας» καί ὄχι «Ἐθνικῆς Παιδείας».

Ἀκόµη καί ἀπό  τόν τίτλο του τό ὑπουργεῖο ἀφαίρεσε τό «Ἐθνικῆς Παιδείας» ἐπισφραγίζοντας ὁριστικά τήν πρόθεσή του νά εἶναι ὑπουργεῖο στεῖρας παιδείας, χωρίς συνείδηση, χωρίς Ἐθνικό περιεχόµενο χωρίς ἀξίες καί ὅραµα!

Παιδεία σηµαίνει σήµερα συσσώρευση πληροφοριῶν καί γνώσεων γε­νικοῦ περιεχοµένου, χωρίς νά καλλιεργεῖται ἡ σκέψη τοῦ µαθητῆ, χωρίς νά τοῦ ἐµπνέονται οἱ παραδόσεις τοῦ Ἔθνους µας, ἀλλά ἐπιχειρεῖται νά κατευθύνεται ἡ λογική του σύµφωνα µέ τόν τρόπο πού ἐπιτάσσουν οἱ «κρατοῦντες» καί ὑπακούει τό Ὑπουργεῖο Παιδείας καί τό Παιδαγωγικό Ἰνστιτοῦτο πού συγγράφει τά βιβλία.

Οἱ µεγάλοι συγγραφεῖς καί ποιητές, τῶν ὁποίων τά κείµενα γέµιζαν τίς περισσότερες σελίδες τῶν παλαιῶν ἀναγνωστικῶν, σήµερα ἔχουν ἐξαληφθεῖ ἀπό τήν διδακτέα ὕλη. Ἔχουν παραµείνει µόνο ὁρισµένα ἔργα τοῦ Κόντο­γλου, τοῦ Παπαδιαµάτη καί τοῦ Ξενόπουλου καί τά ὁποῖα ἀπαντῶνται στήν ἑνότητα «θρησκευτική ζωή»! Tά κείµενα δηλαδή πού ἀποσκοποῦσαν νά βοηθήσουν τούς µαθητές νά ἀποκτήσουν κρίση, ὀρθή σκέψη καί γερά θεµέλια γιά τήν µετέπειτα πορεία τῆς ζωῆς τους, θεωροῦνται σήµερα «θρησκευτικές ἔννοιες» καί ἡ διδασκαλία τους ἔχει γίνει προαιρετική.

Ξεχωρίσαµε λοιπόν σήµερα οἱ «σύγχρονοι» ἄνθρωποι τήν καθηµερινή µας ζωή ἀπό τήν «θρησκευτική» ζωή. Ὅ,τι ἔχει σχέση µέ ἠθικές ἀξίες, ἰδα­νικά καί ἰδεώδη µπῆκε στό ράφι τοῦ παρελθόντος ὡς ξεπερασµένο.

Τά κείµενα τῶν συγχρόνων λογοτεχνῶν πού προβάλλονται καί διδάσκον­ται στά σχολεῖα,  ἔχουν ὡς θεµατολογία τήν ἀνοχή στήν διαφορετικότητα τῶν ἀνθρώπων, τό εὖ ἀγωνίζεσθαι καί τήν πρόοδο τῆς ἐπιστήµης. Αὐτά τά θέµατα θεωροῦνται ἀπαραίτητα γιά τήν µόρφωση τῶν παιδιῶν!

Μοῦ ἔκανε ἐντύπωση πώς ἕνα θέµα αὐτονόητο, ἡ καθαριότητα τῶν παιδιῶν, παλιά ἀποτελοῦσε εἰδικό κεφάλαιο στά βιβλία τῶν µικρῶν µαθητῶν! Κι ὅµως! Κάνοντας µιά µικρή ἔρευνα διαπίστωσα πόσο ἀπαραίτητα ἦταν καί εἶναι αὐτά τά θέµατα: Διότι σήµερα, δέν ὑπάρχουν σχετικά κείµενα ἀλλά δέν ὑπάρχουν οὔτε καθαρά παιδιά! Ἡ πλειοψηφία τῶν µαθητῶν πλένονται τρεῖς µέ τέσσερις φορές τήν ἑβδοµάδα καί λούζονται µία ἤ τό πολύ δύο φορές!

Τά παιδιά πού πλένονται κάθε µέρα εἶναι ἐλάχιστα!

Σέ παλαιότερες ἐποχές, ὅταν τά σαπούνια ἦταν δυσεύρετα καί ἀ­κρι­βά, ὅταν τό νερό ἔπρεπε νά τό ἀντλοῦν οἱ γυναῖκες ἀπό τίς πηγές καί νά τό κουβαλοῦν µέ τίς στάµνες σέ ἀρκετή ἀπόσταση, πού δέν ὑπῆρχε θερµο­σίφωνας νά πατᾶς ἕνα κουµπί καί νά τρέχει ἄφθονο τό ζεστό νερό, οἱ µητέρες θεωροῦσαν ἀδιανόητο νά στείλουν τά παιδιά τους στό σχολεῖο βρώµικα καί µέ λερωµένα ροῦχα. Ἀντίθετα σήµερα, σέ µιά ἐποχή πού πατᾶς ἕνα κουµπί καί ὅλα τά ἔχεις δίπλα σου, τά παιδιά πλένονται τρεῖς φορές τήν ἑβδοµάδα! Αὐτό προστάζει ὁ πολιτισµός! Αὐτό ἐπιτρέπει ἡ σύγχρονη ζωή πού ζοῦµε!

Διανύουµε µιά ἐποχή τεχνολογικῆς ἐπανάστασης καί προόδου. Ἔχουµε κα­τορ­θώσει πράγµατα τά ὁποῖα δέν µποροῦσαν οὔτε νά τά φανταστοῦν οἱ ἄνθρωποι τό 1943, τό 1951, τό 1969.. κι ὅµως! Ὁ µαθητής τοῦ 1943 φαίνεται πώς ἦταν σαφῶς πιό µορφωµένος ἀπό τόν σηµερινό µαθητή! Διότι ἡ γνώση του ἦταν ζωή! Δύο ἁπλοῖ στίχοι ἑνός ποιήµατος ἔδιναν µαθήµατα ζωῆς πού δέν δίνουν σήµερα τόµοι συγγραµµάτων!

Μ’ ἀρέσουν τά στολίδια,

σάν εἶναι γιορτινά.

Μ’ ἀρέσουν τά παιγνίδια,

σάν δέν ἔχω δουλειά.

Μά βέβαια ἀπ’ τά δύο

µ’ ἀρέσει πιό πολύ

τό ὄµορφο βιβλίο,

πού τέρπει κι ὠφελεῖ.

Γιατί τό ξέρουν τόσοι,

πώς τό καλό παιδί

στολίδι ἔχει τή γνῶσι

καί τέρψι τή σπουδί.

(ποίηµα τοῦ Γεωργίου Βιζυηνοῦ

Ἀπό τό ἀναγνωστικό Β΄ Δηµοτικοῦ τοῦ 1963)

 Μαρίνα Διαµαντῆ

«ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ» Ἀρ. Τεύχους 117 

Mάρτιος 2012