«ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ» - ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΟΥ ΛΟΥΚΑ (ΒΟΪΝΟ –ΓΙΑΣΕΝΙΕΤΣΚΙ) Ἀρχιεπισκόπου Συµφερουπόλεως καί Κριµαίας

ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΟΥ ΛΟΥΚΑ (ΒΟΪΝΟ –ΓΙΑΣΕΝΙΕΤΣΚΙ)

Ἀρχιεπισκόπου Συµφερουπόλεως καί Κριµαίας

«Μᾶς ἔχουν δοθεῖ δύο βασικές ἐντολές, οἱ ὁποῖες στά μάτια τοῦ Θεοῦ εἶναι μία καί ἀδιαίρετη: νά ἀγαπᾶμε τό Θεό καί τόν πλησίον μας. Στό πρόσωπο τοῦ κάθε ἀσθενῆ ἐπισκεπτόμαστε καί θεραπεύουμε τόν Κύριό μας».  (Ἀρχιεπίσκοπος Λουκᾶς.)

Ὁ Ἅγιος Λουκᾶς ἐκοιμήθη στίς 11 Ἰουνίου 1961 καί ἑορτάζεται μέ τό νέο ἡμερολόγιο.

Πρίν ἀπό 10 χρόνια, σέ μία προσκυνηματική ἐκδρομή στήν Κριμαία, βρέθηκα στόν ἑορτασμό τῆς κοιμήσεως τοῦ Ἁγίου Λουκᾶ. Μοῦ ἔκανε ἐντύπωση τό μεγάλο πλῆθος τῶν πιστῶν πού εἶχε γεμίσει τήν ἐκκλησία μέσα καί ἔξω καί ἡ κατάνυξη μέ τήν ὁποία παρακολουθοῦσαν τή Λειτουργία. Ἔψαξα καί βρῆκα ὅ,τι βιβλία εἶχαν γραφεῖ γιά τό βίο του. Γιά τήν ἁγιότητά του ἔχουν γραφεῖ πολλά βιβλία. Ἐδῶ θά ἀναφερθοῦμε κυρίως στήν ἰατρική του ἰδιότητα καί στήν συμβολή του στήν πρόοδο τῆς ἰατρικῆς πού τόν ὁδήγησε ἡ ἀγάπη του γιά τόν πάσχοντα ἄνθρωπο.

Στήν αὐτοβιογραφία του ἀναφέρει ὅτι ἀπό τήν παιδική του ἡλικία ἐκδήλωσε τήν ἱκανότητα καί τήν τάση πρός τή ζωγραφική. Γιά τή δυσκολία ἐπιλογῆς τοῦ ἐπαγγέλματός του γράφει: «Ἡ τάση μου γιά τή ζωγραφική ἦταν τόσο δυνατή, πού μετά τό Γυμνάσιο ἀποφάσισα νά κάνω τήν ἐγγραφή μου στήν Ἀκαδημία τεχνῶν τῆς Πετρούπολης. Ἀλλά τήν ὥρα τῶν ἐξετάσεων σκέφτηκα ἄν εἶναι σωστός ὁ δρόμος τῆς ζωῆς πού διαλέγω. Ὁ προσωρινός δισταγμός μου τελείωσε, ὅταν κατάλαβα ὅτι δέν ἔχω τό δικαίωμα νά ἀσχοληθῶ μέ αὐτό πού μοῦ ἀρέσει, καί ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νά κάνω αὐτό πού εἶναι χρήσιμο γιά τούς ἀνθρώπους πού ὑποφέρουν. Σπούδασα τήν ἰατρική μέ μόνο σκοπό νά εἶμαι ὅλη μου τή ζωή ἐπαρχιακός γιατρός (δημογιατρός) γιά νά βοηθῶ τούς ἁπλούς ἀνθρώπους».

Στήν Αὐτοβιογραφία του διάβασα γιά τό βραβευμένο βιβλίο του «Δοκίμια γιά τή Χειρουργική τῶν πυογόνων λοιμώξεων». Ἔψαξα νά τό βρῶ γιατί μέ ἐνδιέφερε γιά τήν ἐργασία μου, ἀλλά δέν στάθηκε δυνατό. Ρώτησα τόν Ἀρχιμανδρίτη π. Νεκτάριο Ἀντωνόπουλο, μοῦ ἀπάντησε ὅτι τό ἔχει καί μοῦ ζήτησε νά τό μεταφράσω. Ἔνοιωσα ὅτι εἶναι πάνω ἀπό τίς δυνάμεις μου, γιατί ἡ ἰατρική ἦταν πρίν ἀπό σχεδόν ἑκατό χρόνια, ἀλλά καί ἡ γλώσσα ἦταν ἐπίσης παλαιά. Παρ’ ὅλα αὐτά δέχθηκα νά προσπαθήσω.

Παρασύρθηκα τόσο πολύ ἀπό τό περιεχόμενο πού ἐγκατέλειψα ἄλλες ὑποχρεώσεις καί ἀφοσιώθηκα στή μετάφραση. Αὐτό πού μοῦ ἔκανε ἐντύπωση εἶναι ἡ λεπτότητα τῆς περιγραφῆς τῶν ἰατρικῶν ἱστορικῶν καί ἡ ἀγάπη του γιά τόν πάσχοντα ἄνθρωπο πού εἶναι διάχυτη σέ ὅλα τά ἱστορικά. Ἔλεγε στούς γιατρούς βοηθούς του: «Γιά τό Χειρουργό δέν πρέπει νά ὑπάρχουν «περιστατικά», ἀλλά μόνο ὁ ζωντανός πάσχων ἄνθρωπος». Τούς μάθαινε τήν ἀνθρωπιστική Χειρουργική, ὅπως ἀναφέρει ἡ Χειρουργός μαθήτριά του Β.Ν. Ζινόβιεβα.

Ὅπως ἦταν ἐπιμελής καί ἀκούραστος ἀφοσιώθηκε μέ πάθος στήν ἔρευνα γιά τήν ἀνακάλυψη νέων μεθόδων γιά τήν ἀνακούφιση τῶν ἀσθενῶν. Ἀξιοσημείωτη εἶναι ἡ συμβολή του στήν ἀνάπτυξη τῆς ἀναισθησίας. Τήν ἐποχή ἐκείνη ἡ ἀναισθησιολογία δέν ἦταν αὐτόνομη εἰδικότητα. Ὀπαδός  τῆς μελλοντικῆς αὐτῆς εἰδικότητας ἔγινε ὁ δημογιατρός Γιασενιέτσκι. Οἱ δημογιατροί καί οἱ βοηθοί τους ἀναγκαζόταν νά μάθουν τήν τέχνη τῆς νάρκωσης ἀπό προσωπική ἐμπειρία, μέ συνεπακόλουθα λάθη καί ὀδυνηρές συνέπειες.

Αὐτό ἀφοροῦσε τή γενική νάρκωση πού γινόταν μέ πρωτόγονα μέσα. Σκέφτηκε ὅτι γιά μία τοπική Χειρουργική ἐπέμβαση δέν χρειάζεται ἡ γενική, ἀλλά τοπική ἀναισθησία, ἡ ὁποία γινόταν περιμετρικά τοῦ πάσχοντος σημείου μέ ἐμποτισμό τοῦ ἀναισθητικοῦ. Δέν εἶχε ὅμως πάντοτε ἀποτέ-λεσμα. Τήν ἐποχή ἐκείνη κυκλοφόρησε στά Γερμανικά τό πρῶτο βιβλίο γιά τήν τοπική ἀναισθησία τοῦ Καθηγητοῦ Χ. Μπράουν πού ἐκδόθηκε τό 1905. Γράφει ὁ ἴδιος: «Μέ ἀπληστία διάβασα τό βιβλίο καί ἀπό αὐτό ἔμαθα γιά πρώτη φορά γιά τήν περιοχική ἀναισθησία καί ἔβαλα στόχο νά ἀσχοληθῶ μέ τή διερεύνηση νέων μεθόδων της».

Ὁ δημογιατρός Γιασενιέτσκι μπορεῖ νά θεωρηθεῖ ἕνας ἀπό τούς πρωτοπόρους στό πεδίο ἐφαρμογῆς τῆς τοπικῆς (περιοχικῆς) ἀναισθησίας, γιατί μετά ἀπό ἐπίμονες ἔρευνες ἀνέπτυξε τήν περιοχική ἀναισθησία σέ μεγάλο βαθμό. Θά ἀναφερθοῦμε ἐνδεικτικά σέ μερικές ἀπό τίς ἀνακαλύψεις του.

Ἀνακάλυψε τήν περιοχική ἀναισθησία τοῦ 2^ου κλάδου τοῦ τριδύμου νεύρου στήν ἔξοδό του ἀπό τό κρανίο στό Στρογγύλο τρῆμα, μελετῶντας 300 κρανία. Ἀκόμη καί σήμερα ἡ μέθοδος αὐτή φέρει τό ὄνομά του.

Βελτίωσε τή μέθοδο στελεχιαίας ἀναισθησίας τοῦ Κάτω Φατνιακοῦ νεύρου, ἀλλάζοντας τή φορά τῆς σύριγγας ἀπό αὐτή τοῦ Χ. Μπράουν, ἐπειδή κατεῖχε τέλεια τήν ἀνατομία πού ἦταν τό ἀντικείμενο πού μελέτησε πολύ σχολαστικά. Μέχρι σήμερα οἱ ὀδοντίατροι χρησιμοποιοῦν αὐτή τή μέθοδο.

Ἀνακάλυψε ἐπίσης τήν περιοχική ἀναισθησία τοῦ Ἰσχιακοῦ νεύρου, ἐνῶ ὁ καθηγητής Χ. Μπράουν ἔγραφε ὅτι εἶναι σχεδόν ἀδύνατη.

Ἐπίσης τή μέθοδο ἀπολίνωσης τῶν ἀγγείων στήν περίπτωση ἀφαί­ρεσης τοῦ σπληνός. Πρίν ὁ ἀσθενής μποροῦσε νά χάσει τή ζωή του ἀπό αἱμορραγία.

Στόν πόλεμο τοῦ 1943 συνέβαλε στή σημαντική μείωση τῶν ἀκρω­τηριασμένων ἀναπήρων μέ τή μέθοδό του «Ἐπιβραδυμένες ἐκτομές».

Ἀνακάλυψε καινούρια, σωτήρια γιά τή ζωή τῶν ἀσθενῶν μέθοδο, σέ πε­­ριπτώσεις λοίμωξης τῆς κατ΄ ἰσχίον ἀρθρώσεως. Αὐτή ἡ μέθοδος συμ­περι­λαμ­βάνεται μεταξύ τῶν θησαυρῶν τῶν ἐπιστημονικῶν ἐπιτευγμάτων.

Ἀξιοσημείωτες εἶναι οἱ ἐπεμβάσεις πού ἔκανε σέ πολύ ἀντίξοες συνθῆκες. Παράδειγμα, οἱ ἀσθενεῖς ἀπό τράχωμα (μολυσματική νόσος τῶν ματιῶν) πού ὁδη­γοῦ­σε σέ τύφλωση ὁλόκληρα χωριά. Ἐπανέφερε τήν ὄρασή τους, ἐνῶ οἱ ἐπεμβάσεις γινόταν σέ πρωτόγονες συνθῆκες στά χωριά τῆς Σιβηρίας, ὅπου βρισκόταν ἐξόριστος. Ἀξίζει νά ἀναφέρουμε χειρουργική ἐπέμβαση κοιλίας πού ἔκανε σέ ἕνα ἀπομακρυσμένο χωριό τῆς Σιβηρίας, ὅπου τόν εἶχαν ἐξορίσει σέ μία ἴσμπα (χωριάτικο σπίτι), τό ὁποῖο ἦταν σχε­δόν πάντα σκεπασμένο μέσα καί ἔξω ἀπό πάγο. Χειρούργησε χωρίς βοηθό, μέ ἕνα σπαστό μαχαίρι (σουγιά) ἀντί γιά νυστέρι, ἕνα ψαλίδι οἰκι­­ακῆς χρήσεως καί, ἀντί γιά χειρουργικό ράμμα, τρίχες ἀπό γυναικεῖα μαλ­λιά. Ὅμως ἡ ἐπέμβαση πέτυχε καί τό τραῦμα δέν διαπυήθηκε. Ὅλες τίς ἐπεμβάσεις τίς ἔκανε δωρεάν.

Κάτι πού πρέπει νά ἐπισημάνουμε εἶναι, ὅτι ἦταν ἀπό τούς ἐλάχιστους ἐρευνητές πού δέν ἔκρυβε τά λάθη του ἀπό τούς μαθητές καί βοηθούς του, ἀλλά τά χρησιμοποιοῦσε, ἀκόμη καί στίς μονογραφίες του, γιά τό ὄφελος πού μποροῦσε νά ἀποκομίσει ὁ γιατρός, χωρίς νά φοβᾶται μήπως χάσει τό ἐπιστημονικό του κῦρος. Θεωροῦσε ὅτι ἦταν ὁ μοναδικός τρόπος γιά νά προλάβουν ἄλλοι γιατροί παρόμοιες παραλείψεις. Ὁ ἴδιος ἦταν παράδειγμα αὐτοδίδακτου Χειρουργοῦ σέ πολλούς τομεῖς.

Ἴσως μερικοί νά σκεφτοῦν ὅτι σήμερα, μέ τή χρήση τῶν ἀντιβιοτικῶν ἔχει ἐλαχιστοποιηθεῖ ὁ κίνδυνος ἀπό τίς πυογόνες λοιμώξεις. Ἡ πείρα μας στά νοσοκομεῖα ἔχει δείξει ὅτι καί σήμερα ὑπάρχουν ἀσθενεῖς, ἰδίως στά κατώτερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα πού, εἴτε γιά λόγους οἰκονομικούς ἤ ἀπό ἄγνοια, ἀφήνουν τόν ἑαυτό τους χωρίς ἰατρική βοήθεια, μέ συνέπεια βαριές πυώδεις λοιμώξεις πού βάζουν σέ κίνδυνο ἀκόμη καί τή ζωή τους.

Ἑπομένως καί σήμερα οἱ μέθοδοι τοῦ Ἁγίου Λουκᾶ καί Καθηγητοῦ εἶναι πολύ χρήσιμες σέ κάθε γιατρό καί κυρίως σέ ὅλες τίς Χειρουργικές εἰδικότητες. Μᾶς διδάσκει ὅτι πολεμῶντας βῆμα-βῆμα τό πύον, αὐτό τό μεγάλο ἐχθρό τοῦ ἀνθρώπου, ταὐτόχρονα μᾶς διδάσκει –καί πάλι βῆμα-βῆμα– τήν ἀγάπη γιά τόν ἄνθρωπο καί τό πῶς νά ἐκτελοῦμε τά καθήκοντά μας προσέχοντας τίς λεπτομέρειες στή φροντίδα τῶν ἀσθενῶν μας, καθώς ἐμπεριέχει ἐξαιρετικές περιγραφές τῆς κλινικῆς εἰκόνας τῶν πυογόνων λοιμώξεων πού συχνά ἀντιμετωπίζουν οἱ γιατροί μέχρι σήμερα.

Τό ἀξέχαστο παράδειγμά του καί ἡ ἀπίστευτη αὐταπάρνησή του θά μείνουν γιά πάντα ἕνα ζωντανό παράδειγμα πρός μίμηση.

Ἀνθή Λ. Τσέλιου

Χειρουργός- Ὀδοντίατρος

«ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ» Ἀρ. Τεύχους 120

Ἰούνιος-Ἰούλιος 2012

1) Ἀρχιεπίσκοπος Λουκᾶς (Βοϊνο-Γιασενιέτσκι). «Ἀγάπησα τό μαρτύριο…». Μόσχα 2000.

2) Πρωτοδιάκονος Βασίλειος Μαρουστσάκ. «Ἅγιος–Χειρουργός. Βίος τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Λουκᾶ (Βοϊνο-Γιασενιέτσκι). Μόσχα 1997.

3) Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Σεβτσένκο. «Ἀσπάζεται ὑμᾶς Λουκᾶς ὁ ἰατρός ὁ ἀγαπητός». (Ἡ πορεία τοῦ Ἐπισκόπου καί ἰατροῦ Ἁγίου Λουκᾶ (Βοϊνο- Γιασενιέτσκι) στό χῶρο τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης. Ὀκτ. 2011.